พุทธอุทยานมาฆบูชาระทึกตาสะพรั่งสงฆ์มาไม่นัดหมายและงานปั้นทรายหกสิบปาง

y7872

ต้องบอกว่าระทึกตาจริง ๆ เมื่อได้เห็นภาพรูปปั้นจำลองเหตุการณ์มหาสังฆนิบาตในสมัยพุทธกาลที่มีพระสงฆ์จำนวนมากมาประชุมกันโดยไม่ได้นัดหมาย ก่อนจะถึงวันจันทร์ที่ 22 กุมภาพันธ์ 2559 ซึ่งเป็นวันมาฆบูชา ก็เลยหาโอกาสแวะไปดูพุทธอุทยานมาฆบูชาอนุสรณ์ที่นครนายก ได้เห็นกับตาแล้วก็นึกจินตนาการย้อนไปถึงภาพของวันนั้นที่มีพระสงฆ์มารวมตัวอยู่ในสถานที่เดียวกันเยอะ ๆ ขนาดนั้น คงจะเป็นภาพพระสงฆ์ห่มจีวรที่สะพรั่งดูยิ่งใหญ่ตื่นตา ยิ่งถ้าได้อยู่ร่วมในเหตุการณ์วันนั้นด้วยแล้ว ก็คงจะระทึกตาระทึกใจอยู่ไม่น้อย

y7871

y7870

พุทธอุทยานมาฆบูชาอนุสรณ์อยู่ที่ตำบลสาริกา อำเภอเมืองนครนายก เส้นทางเดียวกันกับทางไปน้ำตกสาริกา โดยอยู่ก่อนถึงน้ำตกสาริกาประมาณ 1 กม.กว่า ๆ อีกนิดหน่อย จะมีทางแยกขวามือเข้าไปที่พุทธอุทยานมาฆบูชา สร้างขึ้นในโอกาสการฉลองพุทธชยันตี 2600 ปีแห่งการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้าเมื่อปี 2555 โดยมีพระราชพิพัฒน์โกศล หรือที่หลายคนยังติดปากเรียกกันว่า หลวงพ่อเณร เจ้าอาวาสวัดศรีสุดาราม เขตบางกอกน้อย กรุงเทพฯ เป็นประธานดำเนินการจัดสร้าง

y7869

y7868

ทุกวันนี้พุทธอุทยานมาฆบูชายังไม่ได้มีสถานภาพเป็นวัด ตอนนี้ยังอยู่ระหว่างการก่อสร้างโบสถ์ คนที่อยากร่วมสร้างโบสถ์ก็ไปทำบุญและปิดทองลูกนิมิตกันได้ ดูจากความคืบหน้าในการก่อสร้างแล้วอีกไม่นานก็น่าจะสร้างโบสถ์เสร็จ แล้วก็คงจะกลายเป็นวัดต่อไปในอนาคต

y7867

y7866

ที่เห็นกำลังก่อสร้างอยู่อีกอย่างหนึ่งก็คือพระพิฆเนศองค์ใหญ่

y7865

y7864

ในพื้นที่พุทธอุทยานมาฆบูชายังมีศาลาที่ตั้งชื่อเรียกว่าศาลาค่าน้ำนม ใช้เป็นสถานที่จัดแสดงประติมากรรมการปั้นทรายขนาดใหญ่ที่มีชื่อว่าพระพุทธจริยาวัตร 60 ปาง

y7863

y7862

ประติมากรรมชิ้นนี้มีขนาดความสูง 7.4 เมตร ความกว้าง 6.4 เมตร และมีความยาวถึง 54 เมตร เริ่มต้นจากด้านหน้าที่เป็นพญาครุฑใหญ่มาพร้อมกับเหล่าเทวดา นางฟ้า พญานาค และเหล่าสัตว์ในป่าหิมพานต์

y7861

y7860

มีเรื่องราวของพระพุทธเจ้าในพระจริยาวัตรต่าง ๆ รวม 60 ปาง ซึ่งถ้าจะว่าย้อนกลับไปแต่ดั้งเดิมนั้นว่ากันว่าการสร้างพระพุทธรูปเกิดขึ้นครั้งแรกโดยฝรั่งกรีกที่ภาษาอินเดียโบราณเรียกว่าพวกโยนก ซึ่งขยายอิทธิพลกินอาณาดินแดนเข้ามาถึงอินเดียด้านตะวันตกเฉียงเหนือที่เรียกว่าคันธารราฐ

y7859

y7858

ประมาณว่าพระพุทธรูปองค์แรกน่าจะเกิดขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ.370 นั่นเลย และมีการสร้างพระพุทธรูปในอริยาบถต่าง ๆ อยู่แค่ไม่น่าจะเกิน 9 ปาง ต่อมาในยุคสมัยหลังก็มีการสร้างพระพุทธรูปปางอื่น ๆ เพิ่มมากขึ้น จนถึงทุกวันนี้ก็น่าจะมีมากถึง 73 ปาง

y7857

y7856

ทรายที่เอามาใช้ในการปั้นประติมากรรมทรายนี้เป็นทรายแม่น้ำในจังหวัดนครนายก มีการใช้ทรายไปถึง 1,000 ตัน ฝีมือช่างปั้นทรายนั้นทำผลงานออกมาได้อย่างไม่ธรรมดา ไม่แน่ใจว่าจะเป็นช่างจากทีมแซนด์ไทยแลนด์ที่เคยปั้นทรายให้ได้ดูกันอยู่ที่ฉะเชิงเทราหรือเปล่า

y7855

y7854

นอกจากจะเป็นการเล่าพุทธประวัติผ่านการปั้นทรายให้พระพุทธรูปปางต่าง ๆ แล้ว ก็ยังมีการสอดแทรกเรื่องราวของนรกและสวรรค์เข้าไปด้วย

y7853

y7852

ทรายปั้นรูปพระเถระของไทยซึ่งเป็นที่เคารพบูชาของคนทั่วไป เป็นการบอกเล่าเรื่องราวต่าง ๆ ปะปนกันไป ไม่ได้มีการลำดับเรื่องราวหรือวันเวลา ก็เลยเก็บได้มาแต่ความตระการตาแต่ไม่เลยลึกให้เข้าใจซึ้งถึงความหมายที่สื่อผ่านชิ้นงานประติมากรรม

y7851

y7850

เรื่องของศิลปะการปั้นทรายนี้เคยได้ไปเห็นด้วยตาครั้งแรกเมื่อปี 2550 ที่ชายหาดชเคฟเฟนนิงเกน ประเทศเนเธอร์แลนด์ (คลิกอ่าน ดูฝรั่งก่อกองทรายเติมแต้มฝันที่ชเคฟเฟนนิงเกน-เนเธอร์แลนด์) แล้วมาได้ดูอีกครั้งที่เมืองไทยบ้านเราเมื่อปี 2552 ที่ฉะเชิงเทรา (คลิกอ่าน กอบฝันปั้นปราสาท ที่ที่ไม่มีคลื่นไม่มีหาดแต่มีทราย)

y7849

y7812

ประติมากรรมทรายแบบที่เห็นกันอยู่ทุกวันนี้น่าจะมีจุดเริ่มต้นมาจากแถว ๆ ชายหาดเมืองแอตแลนติกซิตี้ ในมลรัฐนิวเจอร์ซีย์ สหรัฐฯ ในช่วงศตวรรษที่ 19 โดยฝีมือของประติมากรสมัครเล่นแลกกับเงินที่ได้จากคนที่ผ่านมาเห็น ก่อนที่จะเริ่มแพร่หลายไปตามที่พักหลาย ๆ แห่งที่อยู่ติดชายหาด ส่วนการปั้นทรายที่ทำกันจริงจังแบบมืออาชีพนั้น น่าจะเพิ่งเริ่มต้นกันเมื่อปี 2513 ในมลรัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐฯ ก่อนที่ขยับขยายไปเติบโตเป็นหลักเป็นฐานในยุโรปตะวันตก

y7847

y7846

ส่วนการปั้นทรายที่ทำกันจริงจังแบบมืออาชีพนั้น น่าจะเพิ่งเริ่มต้นกันเมื่อปี 2513 ในมลรัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐฯ ก่อนที่ขยับขยายไปเติบโตเป็นหลักเป็นฐานในยุโรปตะวันตก

y7845

y7844

หมอชีวกโกมารภัจจ์ หมอที่ช่วยเหลือรักษาผู้คนโดยไม่เลือกชนชั้นวรรณะและได้ถวายตัวเป็นหมอประจำตัวของพระพุทธเจ้า ได้รับการยกย่องว่าเป็นบรมครูแห่งการแพทย์แผนโบราณ

y7843

ทรายปั้นรูปฤาษีดัดต้นท่ากายบริหารแบบไทยเพื่อให้มีสุขภาพแข็งแรงสมบูรณ์ทั้งกายและใจ

y7843

ออกจากศาลาค่าน้ำนมเดินสู้แดดมาที่ลานพุทธอุทยานมาฆบูชา ก่อนถึงบันไดขึ้นลานมีพระธาตุเจดีย์ประจำปีนักษัตรจำลองอยู่ไว้ให้คนได้ไปกราบไหว้บูชา หากไม่อยากจะต้องเดินทางไกลไปถึงพระธาตุเจดีย์ของจริง

y7841

y7840

ถ่ายรูปรวบรวมมาไว้ให้เผื่อยังไม่ว่างไปไหว้ให้ถึงที่ เริ่มต้นจากพระธาตุศรีจอมทอง อำเภอเชียงทอง จังหวัดเชียงใหม่ ประจำปีชวด ข้าง ๆ มีรูปปั้นเสมือนของหลวงปู่ทวดอยู่ด้วย ถัดมาเป็นพระธาตุลำปางหลวง อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง ประจำปีฉลู ข้าง ๆ มีรูปปั้นเสมือนของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี)

y7839

y7838

พระธาตุช่อแฮ อำเภอเมืองฯ จังหวัดแพร่ ประจำปีขาล กับหลวงพ่อแก้ว วัดพวงมาลัย จังหวัดสมุทรสงคราม และพระธาตุแช่แห้ง อำเภอเมืองฯ จังหวัดน่าน ประจำปีเถาะ กับหลวงปู่แหวน สุจิณโณ วัดดอยแม่ปั๋ง จังหวัดเชียงใหม่

y7837

y7836

พระธาตุเจดีย์วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร อำเภอเมืองฯ จังหวัดเชียงใหม่ ประจำปีมะโรง กับหลวงพ่อเงิน พุทธโชติ วัดบางคลาน จังหวัดพิจิตร และพระมหาเจดีย์พุทธคยาที่อินเดีย ประจำปีมะเส็ง กับหลวงปู่ทอง อายะนะ วัดราชโยธา หรือวัดลาดบัวขาว กรุงเทพฯ

y7835

y7834

พระมหาธาตุเจดีย์ชเวดากอง เมืองย่างกุ้ง ประเทศพม่า ประจำปีมะเมีย กับหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต วัดป่าสุทธาวาส จังหวัดสกลนคร และพระธาตุดอยสุเทพ อำเภอเมืองฯ จังหวัดเชียงใหม่ ประจำปีมะเส็ง ทางด้านซ้ายมีรูปปั้นเสมือนของหลวงพ่อคง ธัมมโชโต วัดบางกะพ้อม จังหวัดสมุทรสงคราม ส่วนทางด้านขวาเป็นสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ หรือหลวงพ่อเจริญ ญาณวรเถร วัดเทพศิรินทราวาส กรุงเทพฯ

y7833

y7832

พระธาตุพนม อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม ประจำปีวอก กับหลวงปู่ศุข เกสโร วัดปากคลองมะขามเฒ่า จังหวัดชัยนาท และพระธาตุหริภุญชัย อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน ประจำปีระกา กับพระมงคลเทพมุนี หรือหลวงพ่อสด จันทสโร วัดปากน้ำ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพฯ

y7831

y7830

พระธาตุเกตุแก้วจุฬามณีบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ประจำปีจอ บางคนก็ไปไหว้พระธาตุเจดีย์ที่วัดเกตการาม อำเภอเมืองฯ จังหวัดเชียงใหม่ แทน ส่วนที่พุทธอุทยานมาฆบูชานี้ใช้พระธาตุเจดีย์ไจทิโย หรือพระธาตุอินทร์แขวน ที่ประเทศพม่า คู่อยู่กับรูปปั้นเสมือนของสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ ซึ่งมีพระนามเดิมว่า หม่อมราชวงศ์ชื่น นพวงศ์ วัดบวรนิเวศวิหาร กรุงเทพฯ และปีนักษัตรสุดท้าย พระธาตุดอยตุง อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ประจำปีกุน คู่กับบรมครูหมอชีวกโกมารภัจจ์

y7829

y7828

เดินดูพระธาตุจำลองจนครบ 12 ปีนักษัตรแล้ว ก็เดินขึ้นบันไดไปบนลานพุทธอุทยานมาฆบูชา ซึ่งมีการจำลองเหตุการณ์ในวันเพ็ญเดือน 3 กลางป่าไผ่ในวัดเวฬุวันมหาวิหาร ที่อยู่นอกเขตกำแพงเมืองราชคฤห์ ซึ่งถือกันว่าเป็นวัดแรกที่เกิดขึ้นในพระพุทธศาสนา ภายหลังจากพระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ได้ 9 เดือน

y7827

y7826

ซึ่งในวันนั้นได้เกิดเหตุการณ์ที่เรียกว่าจาตุรงคสันนิบาตจากเหตุ 4 ประการ คือ เป็นวันเพ็ญเดือนมาฆะหรือเดือนสาม มีพระสงฆ์ 1,250 รูปมาเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยไม่ได้นัดหมายกันไว้ก่อน พระสงฆ์ที่มาล้วนเป็นผู้ที่พระพุทธเจ้าบวชให้เองทั้งสิ้น และพระสงฆ์เหล่านั้นล้วนเป็นพระอรหันต์ทั้งสิ้น

y7825

y7824

เห็นเป็นโอกาสดีอย่างนั้น พระพุทธเจ้าก็เลยทรงประชุมพระสงฆ์เหล่านั้น เพื่อให้เข้าใจในอุดมการณ์ หลักการ และกลยุทธ์วิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเป็นไปในทิศทางอย่างเดียวกัน ซึ่งสิ่งที่พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนในวันนั้นเรียกกันว่าโอวาทปาฏิโมกข์ พระพุทธรูปประธานบนลานพุทธอุทยานมาฆบูชาแห่งนี้จึงสร้างเป็นพระพุทธรูปปางประทานโอวาท หรือปางแสดงโอวาทปาฏิโมกข์

y7823

y7822

ไม่ได้มีแค่รูปปั้นของพระอรหันตสาวก 1,250 รูปเท่านั้น แต่ยังมีรูปปั้นของพระอสีติมหาสาวก แปลตรง ๆ ตัวก็ได้ว่า มหาสาวก 80 รูป ซึ่งเป็นผู้ที่มีชื่อเสียงพอรู้จักได้ยินชื่อกัน อย่างเช่น พระสารีบุตร พระอัญญาโกณฑัญญเถระ พระวัปปเถระ พระภัททิยเถระ พระมหานามเถระ พระอัสสชิเถระ พระมหาโมคคัลลานะ พระองคุลิมาลเถระ พระอานนท์ พระราหุลเถระ พระสิวลีเถระ พระอุปเสนเถระ เป็นอาทิ

y7821

y7820

รูปปั้นพระอสีติมหาสาวกนี้จะมีบาตรวางไว้ข้างหน้า และเขียนชื่อติดไว้ที่บาตรด้วย ไปดูแล้วก็คงไม่ต้องถึงกับท่องจำชื่อไว้ทั้งหมด เดี๋ยวนี้อยากรู้อะไรค่อยมาถามหาเอาจากอากู๋กูเกิลก็ได้ หลายคนก็ไปเดินทำบุญหยอดเหรียญลงบาตรที่วางอยู่ด้านหน้าพระอสีติมหาสาวก ถ้าจะไปเดินหยอดเหรียญทำบุญแบบเดียวกันนี้ให้ครบ ก็ให้เตรียมเหรียญไปเยอะหน่อยเพราะมีอยู่ถึง 80 บาตร

y7819

y7818

อุดมการณ์ของพระพุทธศาสนาที่พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนในวันนั้นมีอยู่ด้วยกัน 4 ประการคือ การใช้ขันติคือความอดทนอดกลั้นเป็นเครื่องแผดเผากิเลส การมุ่งให้ถึงพระนิพพานเป็นธรรมอันประเสริฐ ผู้ทำร้ายผู้อื่นไม่ถือเป็นบรรพชิต และผู้เบียดเบียนผู้อื่นไม่นับเป็นสมณะ การทำร้ายและเบียดเบียนนั้นก็คงจะต้องหมายความรวมถึงทั้งกาย วาจา และใจ

y7817

y7816

ทรงสอนหลักการที่เป็นบทสรุปของหลักธรรม 3 ประการคือ การไม่ทำบาปทั้งปวง การทำกุศลให้ถึงพร้อม และการทำจิตใจให้บริสุทธิ์ผ่องแผ้ว

y7815

y7814

ส่วนวิธีการที่เป็นกลยุทธ์นั้นมีอยู่ด้วยกัน 6 ประการคือ การไม่กล่าวร้ายผู้อื่น การไม่ทำร้ายข่มขู่บังคับผู้อื่น การสำรวมในพระปาฏิโมกข์หรือความประพฤติที่ดีงาม การรู้จักความพอเหมาะพอควรในการบริโภค การมีที่นอนนั่งในที่อันสงัด และการประกอบความเพียรในจิตที่เป็นสมาธิ

y7813

เปิดตำราค้นอ่านทบทวนความเป็นมาของวันมาฆบูชาได้เจอก็แต่เรื่องการแสดงโอวาทปาติโมกข์ ยังหาไม่เจอเรื่องการดีเบตสักที !!!

ชัยพฤกษ์
20 กุมภาพันธ์ 2559